Năm 1959, Phòng GD&ĐT Tuyên Hóa chính thức được thành lập. Năm 1990, toàn huyện có 20 tổ Mẫu giáo, 33 trường (Tiểu học, THCS và PTCS) với 12.909 học sinh. Đến năm 1995, quy mô trường lớp tăng dần, có 26 tổ Mẫu giáo, 39 trường phổ thông các cấp và một trung tâm giáo dục KTTH HNDN với 20.813 học sinh.
Những năm qua, điều kiện CSVC nhìn chung còn gặp nhiều khó khăn, ở một số trường phòng học, phòng chức năng đã xuống cấp và thiếu thốn. Tuy nhiên, trong khó khăn, ngành giáo dục và đào tạo huyện đã nhận được sự quan tâm, chỉ đạo của lãnh đạo huyện và sự đồng thuận cao của cả hệ thống chính trị. Huyện và các xã, thị trấn đã năng động trong huy động các nguồn lực cùng với nguồn vốn kiên cố hóa trường, lớp của Chính phủ, nguồn vốn ngân sách tỉnh, ngân sách huyện do đó cơ sở vật chất trường lớp đã có nhiều khởi sắc. Với Đề án quy hoạch mạng lưới giáo dục đến năm 2020, CSVC trường lớp từng bước được nâng cấp mở rộng, xây mới khang trang đáp ứng nhu cầu giảng dạy và học tập. Đến nay, ngành GD&ĐT huyện cơ bản đã hoàn thiện mạng lưới trường lớp, có 797 phòng học, trong đó có 550 phòng kiên cố (chiếm tỉ lệ 69%), phòng bán kiên cố 225 phòng bố trí đều ở các khu vực dân cư với 70 trường, trong đó 25 trường mầm non, 25 trường tiểu học, 17 trường THCS và 03 trường TH&THCS (trong đó có 01 trường PTDTBT TH&THCS) với tổng số học sinh toàn huyện là 17.229 em.
       Từ con số 1.217 cán bộ, giáo viên, nhân viên năm 2000, đến nay tổng số biên chế toàn ngành hiện có 1.522 người (trong đó CBQL: 139, Giáo viên: 1.145, Nhân viên: 238). Tỷ lệ GV đạt chuẩn và trên chuẩn ở cấp học ngày càng cao: MN đạt chuẩn 100%, (trên chuẩn chiếm tỉ lệ 89.4%); cấp tiểu học đạt chuẩn 100%, (trên chuẩn chiếm tỉ lệ 96.8%); cấp THCS đạt chuẩn 100% (trên chuẩn chiếm tỉ lệ 92.3%), trong ngành có 11 CBGV đạt trình độ Thạc sỹ. Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên có tinh thần trách nhiệm cao, tích cực trong đổi mới phương pháp dạy học, đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giảng dạy, có ý thức tự học, tự bồi dưỡng nâng cao tay nghề với năng lực, trình độ cao đáp ứng được việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông cũng như đổi mới phương pháp giáo dục theo tinh thần của Nghị quyết 29 - NQ/TW ngày 04/11/2013 của BCH Trung ương.
       Ngành giáo dục đã triển khai những giải pháp đổi mới tích cực, như giao quyền chủ động và hướng dẫn nhà trường, giáo viên xây dựng kế hoạch dạy học và thực hiện chương trình giáo dục một cách linh hoạt, gắn với lịch sử và thực tiễn địa phương; xây dựng các chủ đề tích hợp, liên môn; chú trọng giáo dục đạo đức và giá trị sống, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh. Các trường đã đảm bảo tốt chất lượng giáo dục, 100% học sinh hoàn thành chương trình TH, hiệu suất đào tạo và phổ cập giáo dục TH đúng độ tuổi sau 5 năm luôn đạt và vượt chỉ tiêu, số học sinh tốt nghiệp THCS hằng năm đạt trên 99%. Các trường tiếp tục duy trì tốt phong trào thi đua “Dạy tốt, học tốt”, “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” tạo được uy tín đối với phụ huynh, địa phương và nhân dân.
      Bên cạnh đó, phát hiện, lựa chọn và bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu cũng là một trong những công tác được ngành GD&ĐT quan tâm. Số lượng học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh và cấp quốc gia ngày càng tăng cả về số lượng và chất lượng, từ giải cuộc thi học sinh giỏi các môn văn hóa đến các cuộc thi giải Toán qua mạng, Tiếng Anh qua mạng, thi Sáng tạo khoa học kĩ thuật. Năm 2016 -2017, học sinh đạt 71 giải cấp tỉnh trong các cuộc thi, tăng 02 giải so với năm học 2015 - 2016; có 02 giải quốc gia, tăng 01 giải so với năm học 2015 - 2016. Năm học 2017 - 2018, ở cấp THCS có 21 giải cấp tỉnh, cấp TH đạt 25 giải trong phần thi Viết chữ đẹp.
      Cùng với nâng cao chất lượng đại trà và mũi nhọn, các mục tiêu PCGDMN trẻ 5 tuổi, PCGDTH, PCGDTHCS, mục tiêu xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia được duy trì và nâng cao. Tính đến thời điểm hiện tại, toàn huyện có 53 trường đạt chuẩn quốc gia, đạt 75,7%. Huyện đạt chuẩn PCGD MN cho trẻ em 5 tuổi, đạt chuẩn PCGD TH mức độ 3, đạt chuẩn PCGD THCS mức độ 2, đạt chuẩn giáo dục phổ cập xóa mù chữ mức độ 2; duy trì 20/20 xã, thị trấn có Trung tâm học tập cộng đồng. Cơ hội tiếp cận giáo dục có nhiều tiến bộ, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số và các đối tượng chính sách, bảo đảm bình đẳng giới trong giáo dục và đào tạo.
      Trong những năm qua, ngành GD&ĐT huyện luôn thực hiện tốt chủ đề theo từng năm học, cùng với các cuộc vận động của ngành qua đó giúp ngành đạt được nhiều thành tích nổi bật. Hàng năm, Phòng Giáo dục và Đào tạo đều đạt các tiêu chí của Bộ GD&ĐT đề ra trong đó có từ 8-11 tiêu chí đạt xuất sắc; từ năm học 2009 - 2010 đến nay luôn được công nhận Tập thể Lao động xuất sắc, năm học 2014 - 2015, 2016 - 2017 được UBND tỉnh Quảng Bình tặng Bằng khen. Các đơn vị trực thuộc cũng đã đạt được nhiều thành tích đáng ghi nhận được tặng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Lá cờ đầu của tỉnh… Trường MN Sơn Hóa đạt danh hiệu Lá cờ đầu của Bộ GD&ĐT. Có 03 nhà giáo được vinh dự nhận danh hiệu Nhà giáo ưu tú: thầy Hồ Duy Thế, cô Phạm Thị Hồng Tự, cô Nguyễn Thị Hồng Mai, cô Nguyễn Thị Thơm.
      Có thể khẳng định rằng, 30 năm qua, ngành GD & ĐT Tuyên Hóa đã và đang có những bước phát triển mạnh mẽ, ngày càng đáp ứng tốt nhu cầu học tập của con em mọi tầng lớp nhân dân trên địa bàn huyện. Giáo dục Tuyên Hoá thực sự đáp ứng mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài phục vụ công cuộc đổi mới xây dựng quê hương, đất nước giàu đẹp, văn minh.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         Nguyễn Thị Hương