Nhà máy thủy điện Hố Hô có công suất 14 MW (hai tổ máy). Với dung tích 38 triệu m3 treo lơ lửng trên cao trình 72m, không có tràn xả lũ, thủy điện này được người dân địa phương ví như quả “bom nước”.

Mùa lũ năm 2007 và 2010 đã gây thiệt hại nặng nề cho công trình.

Sống dưới “quả bom” nước ấy hơn bảy năm nay, người dân hai xã Hương Hóa (Quảng Bình) và Hương Trạch (Hà Tĩnh) đối mặt với nhiều khó khăn. Mùa nắng, dòng Ngàn Sâu trở nên cạn trơ đáy do bị chặn để tích nước. Mùa lũ, nhà máy dồn dập xả lũ, gây thiệt hại về tài sản, ruộng vườn của người dân phía hạ lưu.

Việc sạt lở đất sản xuất vùng hạ lưu Nhà máy thủy điện Hố Hô làm ảnh hưởng đến đời sống người dân xã Hương Hóa, huyện Tuyên Hóa diễn ra nhiều năm nay (Nhân Dân điện tử ngày 14-8-2013 có bài “ Hệ lụy của thủy điện Hố Hô tại Quảng Bình ") nhưng hiện vẫn chưa được giải quyết rốt ráo khiến người dân ngày càng bức xúc.

Sáng nay 12-8, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Bình Nguyễn Xuân Quang dẫn đầu đoàn công tác của địa phương đến làm việc với Nhà máy thủy điện Hố Hô để bàn biện pháp khắc phục sạt lở đất vùng hạ lưu và thống nhất phương án bồi thường, hỗ trợ cho người bị thiệt hại.

Song tại buổi làm việc, đại diện lãnh đạo nhà máy cho rằng, nguyên nhân sâu xa của việc sạt lở ở khu vực hạ lưu là do biến đổi khí hậu và rừng phòng hộ đầu nguồn bị tàn phá nặng nề.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình Nguyễn Xuân Quang (đội mũ vàng) kiểm tra vùng đất sản xuất bị sạt lở tại xã Hương Hóa.

Nhà máy thủy điện Hố Hô không gây sạt lở đất ở vùng hạ lưu mà còn có tác dụng điều tiết, cắt lũ góp phần làm hạn chế thiệt hại cho phía hạ lưu. Việc cho rằng nhà máy thủy điện Hố Hô gây thiệt hại đất canh tác cho phía hạ lưu là không có cơ sở (?!).

Sau trận lũ năm 2010, Nhà máy thủy điện Hố Hô phải chi phí gần 150 tỷ đồng để khắc phục hậu quả và đã hỗ trợ cho nhân dân địa phương 150 triệu đồng, đầu tư gia cố kè hạ lưu chống xói lở kết hợp nạo vét, khơi dòng chảy...

Ngược lại, theo báo cáo của UBND huyện Tuyên Hóa, hiện có hơn 31 ha đất canh tác của 196 hộ dân vùng hạ lưu bị vùi lấp, sạt lở, 24 ngôi mộ cũng nằm trong vùng bị ảnh hưởng có nguy cơ bị sạt lở.

Quá trình sạt lở diễn ra liên tục và gia tăng theo từng năm đã ảnh hưởng đến đời sống của người dân trong khu vực. Tuy nhiên, các hộ dân ở khu vực hạ lưu nhà máy thủy điện vẫn chưa được giải quyết bồi thường, hỗ trợ để ổn định sản xuất. Sự việc kéo dài gây bức xúc cho người dân.

Chị Trần Thị Nguyệt ở thôn Tân Đức, xã Hương Hóa cho biết, gia đình chị có một mẫu đất bãi bồi hai vụ trồng lạc xen ngô và đậu xanh mang lại thu nhập gần 10 triệu đồng mỗi năm. Nhưng từ khi nhà máy thủy điện đi vào hoạt động, nước lũ làm sạt lở, cuốn trôi toàn bộ biền bãi, dẫn đến thiếu ăn cả nhà. Thế nhưng nhà máy thủy điện chẳng hề đền bù gì cho gia đình.

Chia sẻ với những khó khăn của người dân, Phó Chủ tịch tỉnh Quảng Bình Nguyễn Xuân Quang cho rằng, việc bảo đảm đời sống sản xuất của nhân dân là vấn đề ưu tiên hàng đầu, do vậy lãnh đạo nhà máy phải có trách nhiệm phối hợp UBND huyện Tuyên Hóa lập phương án hỗ trợ cho người dân trong khu vực bị ảnh hưởng do sạt lở đất.

Ông Quang đã giao cho Sở Tài nguyên và Môi trường Quảng Bình lập hội đồng thẩm tra, xác định những nguyên nhân và mức độ sạt lở ở khu vực hạ lưu Nhà máy thủy điện Hố Hô và báo cáo UBND tỉnh trước ngày 15-9 nhằm giải quyết cơ bản quyền lợi giữa các bên.

Phó Chủ tịch Nguyễn Xuân Quang cũng yêu cầu Nhà máy thủy điện Hố Hô thực hiện phương án phòng chống lụt bão theo đúng quy định để bảo đảm an toàn cho đập thủy điện và vùng hạ lưu.

Theo chúng tôi, sự việc đã kéo dài nhiều năm, nhiều phiên họp đã được tổ chức song kết quả vẫn “giẫm chân tại chỗ”. Khi mà lãnh đạo Nhà máy thủy điện Hố Hô và chính quyền địa phương cũng như người dân chưa tìm được tiếng nói chung thì khó đưa ra được phương án bồi thường, hỗ trợ thiệt hại liên quan đến nhà máy.

Và như thế, hàng vạn người dân vùng giáp ranh hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh lại nơm nớp, âu lo dưới quả “bom nước” Hố Hô khi mùa lũ năm nay chuẩn bị đổ về.