Tuyên Hóa là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, nơi có Chi bộ Bãi Đức - Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở phía Bắc tỉnh Quảng Bình ra đời trong cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh (1930 - 1931).
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, nhiều tên đất, tên làng nơi đây đã in dấu các cuộc chiến ác liệt... Trong đó, phải kể đến hang Lèn Hà, xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa nơi đóng quân của Trạm cơ vụ A69, bị máy bay Mỹ đánh phá ngày 02/7/1972.
     Trạm cơ vụ A69 thuộc Đại đội 9, Trung đoàn 134, Binh chủng Thông tin liên lạc đóng tại hang Lèn Hà, nơi có dãy núi đá vôi sừng sững với cây rừng rậm rạp làm nơi đặt máy móc liên lạc, xây dựng khu nhà nghỉ, sinh hoạt của Trạm và làm khu dự trữ hàng chiến lược chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong thời gian Trạm đóng quân trên địa bàn, nhân dân Tuyên Hoá nói chung, xã Thanh Hoá nói riêng đã đùm bọc, chở che, giúp đỡ để cán bộ, chiến sỹ Trạm hoàn thành tốt nhiệm vụ.
     Trạm cơ vụ A69 là Trạm thông tin có vị trí cực kỳ quan trọng, có nhiệm vụ bảo đảm thông tin Bắc - Nam (từ Hà Nội đến đường 9 - Nam Lào). Đường dây của Trạm nối liền mạng thông tin của Bộ Tư lệnh 559, chạy dọc đường 12A (Quảng Bình) và đường 8 (Hà Tĩnh) đi qua nhiều trọng điểm địch đánh phá ác liệt, địa hình hiểm trở, như Khe Nét, Thanh Lạng, Đò Vàng… Trạm cách tuyến đường chiến lược 15A (đường Hồ Chí Minh ngày nay) khoảng 3km.
     Với vị trí và nhiệm vụ cực kỳ quan trọng như vậy, nên trong những năm chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, địch đã phát hiện và thường xuyên tập trung đánh phá vào khu vực Trạm. Đặc biệt, vào ngày 02/7/1972 máy bay Mỹ bất ngờ ập tới đánh phá. Cuộc đánh phá của chúng chỉ diễn ra trong vòng 5 phút nhưng đã để lại thiệt hại hết sức nạng nề. Trạm máy trên hang đá cao bị hư hỏng nặng, mạng cáp nhập đài và khoảng 1.500m đường dây quanh khu vực Trạm bị đứt nát không liên lạc được; 13 cán bộ, chiến sỹ đã anh dũng hy sinh (trong đó, có 10 chiến sỹ nữ)…
     Mặc dù bị thiệt hại hết sức nặng nề, nhưng với tinh thần cao cả cho nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc, các chiến sỹ còn sống đã biến đau thương thành hành động; chỉ sau 1 giờ đồng hồ đã khắc phục xong, thông tin liện lạc được thông suốt và tiếp tục phục vụ cho các mặt trận, các chiến dịch chiến đấu đến thắng lợi.
      Có thể nói, trong suốt quá trình chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ và chi viện các chiến trường, cán bộ, chiến sỹ Trạm cơ vụ A69 đã dũng cảm, mưu trí, sáng tạo vượt qua mọi khó khăn gian khổ, hy sinh bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt, kịp thời, bí mật, góp phần cùng với quân và dân cả nước đánh thắng giặc Mỹ, giành độc lập, tự do, thống nhất đất nước.
      Chiến tranh đã đi qua hơn 45 năm, nhưng những chiến công oanh liệt và sự hy sinh anh dũng của cán bộ, chiến sỹ Trạm cơ vụ A69 sẽ mãi mãi là niềm tự hào của người dân đất Việt. Hang Lèn Hà là nơi đã thẫm đẫm máu, mồ hôi và nước mắt của cán bộ, chiến sỹ Trạm cơ vụ A69. Với ý nghĩa đó, ngày 07/5/2009, Hang Lèn Hà đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Và, bằng những hoạt động thiết thực, thời gian qua, các cấp, các ngành và nhân dân trong cả nước đã hướng về Hang Lèn Hà với tấm lòng, tình cảm và sự kính trọng. Để tưởng nhớ, tri ân các liệt sỹ đã hy sinh tại Hang Lèn Hà, năm 2017, Bộ Tư lênh Thông tin liên lạc phối hợp với huyện Tuyên Hóa tổ chức lễ kỷ niệm 45 năm Ngày hy sinh của 13 cán bộ, chiến sỹ. Đặc biệt, năm 2016, UBND tỉnh Quảng Bình, Bộ Thông tin và Truyền thông đã phối hợp với Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức lễ tưởng niệm, tri ân với tên gọi “Alô, đây là A69” được truyền hình trực tiếp trên sóng của Đài Truyền hình Việt Nam đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng khản giả, đồng bào và chiến sỹ cả nước, qua đó, nhân dân hiểu hơn về sự hy sinh oanh liệt của chiến sỹ Trạm cơ vụ A69 và biết thêm một địa chỉ đỏ để giáo dục, bồi đắp lòng yêu nước, tự hào dân tộc cho muôn đời con cháu.
       Tự hào là quê hương có Di tích lịch sử cấp Quốc gia Hang Lèn Hà, nơi ghi dấu một thời oanh liệt của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược, Đảng bộ và nhân dân Tuyên Hoá luôn nêu cao ý thức, trách nhiệm, bảo vệ, gìn giữ và phát huy giá trị to lớn của di tích... Huyện đã quy hoạch khu di tích với diện tích 12ha; phối hợp với Binh chủng Thông tin liên lạc, UBND tỉnh đầu tư tôn tạo các hạng mục, xây dựng miếu thờ, nhà dâng hương, bia ghi danh tưởng nhớ các cán bộ, chiến sỹ đã hy sinh, nhà truyền thống của Trạm cơ vụ A69, đầu tư nâng cấp, mở rộng tuyến đường từ đường Hồ Chí Minh vào khu di tích; bố trí một nhân viên làm nhiệm vụ hướng dẫn cho nhân dân và du khách khi đến tham quan, thăm viếng tại khu di tích…
Trong thời gian tới, huyện sẽ tiếp tục phối hợp, kêu gọi sự hỗ trợ đầu tư của các cấp, các ngành để hoàn thành tuyến đường từ đường Hồ Chí Minh vào khu di tích; đầu tư xây dựng tượng đài, phù điêu và tôn tạo các hạng mục di tích..; xây dựng khu di tích tương xứng với quy mô, tầm vóc di tích lịch sử cấp Quốc gia, xứng đáng với sự hy sinh cao cả của các cán bộ, chiến sỹ để làm nơi giáo dục truyền thống cách mạng cho muôn đời sau; đồng thời, là điểm đến tham quan, du lịch văn hoá, tâm linh cho du khách thập phương khi đến Quảng Bình đất lửa trên hành trình của tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại.
Ngày 02/7/2020, tròn 48 năm ngày hy sinh của 13 liệt sỹ Trạm cơ vụ A69, chúng ta cùng ôn lại để tri ân sự hy sinh cao cả của các thế hệ đi trước, càng thấy rõ hơn giá trị to lớn của độc lập, tự do, hòa bình; từ đó, có trách nhiệm gìn giữ, bồi đắp và phát huy; tiếp tục đẩy mạnh toàn diện sự nghiệp đổi mới, xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh, củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn, vào tương lai tươi sáng của dân tộc, xứng đáng với sự hy sinh của cha ông ta.

Bùi Thanh Chuyên